WYBRANE GATUNKI DRZEW I KRZEWÓW PRZEBARWIAJĄCE SIĘ NA ŻÓŁTO

Kolor żółty towarzyszy nam przez całą jesień…. Projektant ogrodów i terenów zieleni powinien wykazać się dużą wiedzą z zakresu właściwości plastycznych roślin.

Należy pamiętać na to że żółty, żółtemu nie równy….

W pierwszej kolejności warto zwrócić uwagę, na termin rozpoczęcia i zakończenia jesiennego przebarwia się liści. Dla przykładu jesion pensylwański (Fraxinus pensylwanica) dość szybko się przebarwia, dla mnie oznacza to początek jesieni w mieście, w porównaniu z innymi gatunkami. Więc jeśli chcemy mieć akcent czerwony na żółtym tle musimy zestawić takie gatunki, które przebarwiać się będą w zbliżonym czasie.

Jak widać na poniższej rycinie kolor żółty ma różne odcienie, liście są mniej bądź bardziej matowe albo błyszczące. Ciekawy kontrast powstaje w przypadku glediczji trójcierniowej (Gleditsia triacanthos) kiedy strąki wybarwiają się na brązowy kolor.

Jesień_Liście żółte

Kiedy użyjemy w kompozycji gatunek szybko przebarwiający się jesienią, jak widoczny na zdjęciu poniżej klon francuski (Acer monspessulanum), możemy otrzymać ciekawy efekt kompozycyjny. Drzewo, które w okresie letnim zlewało się w grupie pełni funkcję dominanty, akcentu kolorystycznego przykuwającego uwagę. Taki zabieg świadczy o wysokiej świadomości projektanta.

Beznazwy-1

 

Opublikowano Morfologia | Otagowano | 2 komentarzy

KORA GATUNKÓW MNIEJ ZNANYCH

Zimą kora to  nie tylko jeden z elementów dekoracyjnych, ale również cecha pomagające w identyfikacji gatunków.  Oznaczając 3 najczęściej uprawione gatunki surmii okazuje się, że różnią się pomiędzy sobą korą. Oznaczanie tych gatunków w stanie bezlistnym powinno zatem nie obejmować ocenę pędu, który moim zdaniem jest trudny a studium owoców i właśnie kory.  Bardzo charakterystyczną korę posiada również kasztanowiec gładki (Aesculus glabra) z bardzo widocznymi przetchlinkami czy strączyn żółty (Cladratis kentukea) o gładkiej szarej korze, przez wielu autorów porównywany z korą buka. Poniższa rycina zwiera zestawienie 20 gatunków drzew, które można spotkać na terenach zieleni, ogrodach botanicznych i arboretach.

Kora gat 02

  1. Surmia bignionowata (Catalpa bignonioides) – Kora jasnobrązowa łuskowata.
  2. Surmia żółtokwiatowa (Catalpa ovata– Kora podłużnie spękana.
  3. Surmia wielkokwiatowa (Catalpa speciosa) – Kora podłużnie, głęboko, bruzdowana.
  4. Ambrowiec amerykański (Liquidambar styraciflua) – Kora brązowa, głęboko bruzdowana.
  5. Grujecznik japoński (Cercidiphyllum japonicum) – Kora jasnoszara, wąsko, podłużnie, spękana, odstająca.
  6. Wiązowiec zachodni (Celtis occidentalis) – Kora szara, chropowata z korowatymi wyrostkami , starsza +/-  łuskowata.
  7. Kasztanowiec gładki (Aesculus glabra) – kora szara, korkowata, z wyraźnymi przetchlinkami.
  8. Orzech czarny (Juglans nigra) –Kora czarna, głęboko spękana.
  9. Skrzydłorzech kaukaski (Pterocarya fraxinifolia) – Kora ciemnoszara głęboko spękana/bruzdowana.
  10. Leszczyna turecka (Corylus colurna) – Kora jasnoszara, tafelkowato spekana.
  11. Żółtnica pomarańczowa (Maclura pomifera) – Kora żółta, podłużnie spękana, włóknista.
  12. Sofora chińska (Styphnolobium japonicum)Kora ciemna prawie czarna głęboko bruzdowana.
  13. Glediczia trójcierniowa (Gleditsia triacantos) – Kora podłużnie spękana, ciemna.
  14. Strączyn żółty (Cladrastis kentukea) – Kora popieltoszara, gładka, cienka podobna jak u buka.
  15. Kłęk kanadyjski (Gymnocladus dioicus)  – Kora, ciemna – czarna, spękana.
  16. Ośnieża karolińska odm. drzewiasta (Halesia carolina var. monticola) – Kora gruba, łuszczy się łuskowato. Kora jasnobrązowa (rożne odcienie brązu) pomiędzy wyraźne żółte smugi – moim zdaniem dość dekoracyjna
  17. Dąb biały (Quercus alba) – kora łuszczy się szerokimi płatami.
  18. Klon cukrowy (Acer saccharum) – kora szara płytko spękana.
  19. Tulipanowiec amerykański (Liriodendron tulipifera) – Kora głęboko bruzdowana, z jaśniejszymi smugami pomiędzy bruzdami.
  20. Chmielograb europejski (Ostyria carpinifolia) – ciemna, tafelkowato spekana.

 

Literatura:

  • Bugała W. Drzewa i Krzewy. Wyd. PWRiL, Warszawa 2000,
  • Seneta W. Drzewa i krzewy liściaste, A-B; tom I .Wyd. PWN, Warszawa 1991,
  • Seneta W. Drzewa i krzewy liściaste, C; tom II. Wyd. PWN, Warszawa 1994,
  • Seneta W. Drzewa i krzewy liściaste, D-H; tom III. Wyd. PWN,Warszawa, 1996.
  • Seneta W., Dolatowki J. Dendrologia. Wyd. PWN, Warszawa 2011.
Opublikowano Morfologia, Osobliwości Dendrologiczne | Otagowano | Skomentuj

KLON POSPOLITY A INNE GATUNKI

Idziemy sobie do parku historycznego…. Niby klon pospolity, ale do końca nie jesteśmy pewni… Poniższa grafika powinna przybliżyć nam gatunki które mogą być podobne do klona pospolitego a nie będące jego odmianą. Warto przeczytać również wcześniejsze wpisy o  klonach aby uzupełnić wiedzę.

W pierwszej kolejności trzeba  pamiętać, że:

  • wybieramy zawsze pędy ze środkowej części pędu – nigdy z wierzchołkowej i pędów odroślowych. Zmienność liści na pędach odroślowych, i na szczycie pędów jest znaczna   i wtedy nie trudno o pomyłkę,
  • idealnie jest zebrać materiał z części najbardziej nasłonecznionej bo wtedy liść jest właściwie wykształcony, chodź wiadomo, że często jest to nie możliwe,
  • należy jednak pamiętać, że niektóre cechy mogą pojawiać się na końcach pędów, ale tyczy się to prawie wyłącznie odmian.

Klon pospolity (Acer platanoides) – Gatunek rodzimy.  blaszka dłoniasto klapowana, pięć klap, w tym z dodatkowymi bocznymi wąsko zaostrzonymi zębami. Włoski zawsze w kątach nerwów.

Acer platanoides

Klon Lobela (Acer lobelii) – Klon występujący naturalnie w Europie w południowo zachodnich Włoszech i Scylli związany z terenami górskimi - endemit. Liście dłoniasto klapowane, całobrzegie – duże, wielości 10-16cm. Wierzch blaszki liściowej błyszczący, sztywny. Ponadto gatunek charakterystyczny, szeroko kolumnowy pokrój! Barak jest jakichkolwiek doniesień na temat starych egzemplarzy poza drzewami rosnącymi we Wrocławiu… ale czujnym trzeba być ponieważ nigdy nic nie wiadomo.

lob

Klon Lobela (Acer lobelli)

Klon cukrowy (Acer saccharum) – Liść bardzo podobny do klona pospolitego. Bardzo ważną cechą tego gatunku jest omszenie spodniej części liścia. Klon pospolity posiada wyłącznie kępki w kątach nerwów.  Liście są również nieco grubsze i skórzaste od klonu pospolitego.  Każda klapa zaopatrzona jest dodatkowo w 1-2 dodatkowe zęby, ustawione symetrycznie względem siebie – pierwsza para zębów słabo zaznaczona druga znacznie wyraźniejsza.  Gatunek mało zmienny.

Klon kapadocki (syn. k. kaukaski, k. kolchidzki) (Acer cappadocicum) – Gatunek azjatycki, introdukowany do Niemiec w 1838 roku. Liście cienkie, dłoniasto klapowane 8-15(18cm) średnicy. Liść szerokości większej niż długości z klapami trójkątnymi długo zaostrzonymi  i całobrzegimi, obie dwie strony jednakowo zielone.

Bibliografia:

  • Browicz K., 1956. Klony północno-amerykańskie. Rocznik Sekcji Dendrologicznej Polskiego Towarzystwa Botanicznego, 11: 263-286.
  • Seneta W., 1991. Drzewa i Krzewy Liściaste, Tom I:A-B. Warszawa, PWN:  49-157.

 

Opublikowano Osobliwości Dendrologiczne | Otagowano | Skomentuj

WYBRANE KLONY PÓŁNOCNOAMERYKAŃSKIE

Spośród klonów północnoamerykańskich warto wymienić na pewno klona srebrzystego (Acer saccharinum), który posiada wiele odmian, ponadto klona czerwonego (Acer rubrum) i jego odmianę trójklapową oraz symbol Kanady, klona cukrowego (Acer saccharum). Obok klonu jesionolistnego, wymienione taksony północnoamerykańskie były chętnie stosowane na terenach zieleni HISTORYCZNEJ.

 

acer am

Klon cukrowy (Acer saccharum) – Liść bardzo podobny do klona pospolitego. Bardzo ważną cechą tego gatunku jest omszenie spodniej części liścia. Klon pospolity posiada wyłącznie kępki w kątach nerwów.  Liście są również nieco grubsze i skórzaste od klonu pospolitego.  Każda klapa zaopatrzona jest dodatkowo w 1-2 dodatkowe zęby, ustawione symetrycznie względem siebie – pierwsza para zębów słabo zaznaczona druga znacznie wyraźniejsza.  Gatunek mało zmienny.  

CIEKAWOSTKA: Na terenie Dolnego Śląska w Szczawnie Zdroju przed pijalnią wód (Browicz 1956)  rósł (a może dalej rośnie) uważany przed wojną za najstarszy w Niemczech egzemplarz tego gatunku.

Klon srebrzysty (Acer saccharinum) – Liście gatunku bardzo zmienne. Liście klapowane w rożnym stopniu, często zatoki bardzo głębokie.  Brzeg blaszki liściowej  nierówno ząbkowany. Spód blaszki liściowej wyraźnie sinawy. Młode liście czerwone, jesienią żółte często z czerwonymi przebarwieniami. 

Spośród grup odmianowych warto wymienić następujące:

  • A. saccharinum var. normale – odm. typowa – Liście wyraźnie 5 klapowe
  • A. saccharinum var. subtrilobatum – odm. trójklapowa – Liście z mniej lub bardziej wyraźnymi 3 klapami.
  • A. saccharinum var. laciniatum -  odm. powcinana w tym odm. ‚Laciniatum Wieri’,  liście podzielone na wąskie wydłużone klapy.
  • A. saccharinum var. coloratum – odm bawnolistna. Tu należą wszystkie domiany barwnolistne (Zabarwienie wyraźne na początku wegetacji)

Klon czerwony (Acer rubrum) -  Bardzo często gatunek występuje w odmianie trójklapowej (Acer rubrum var. trilobum). Cechą charakterystyczną gatunku są pięknie przebarwiające się na czerwono liście w okresie jesiennym, kontrastujący z sinym białym spodem liścia. Młode liście wiosną czerwone, później zielenieją. 

  •  A. rubrum var. trilobum – odm. trójkalpowa
  • A. rubrum var. tomentosum – odm drobnolistna.

Bibliografia:

  • Browicz K., 1956. Klony północno-amerykańskie. Rocznik Sekcji Dendrologicznej Polskiego Towarzystwa Botanicznego, 11: 263-286.
  • Seneta W., 1991. Drzewa i Krzewy Liściaste, Tom I:A-B. Warszawa, PWN:  49-157.
Opublikowano Introdukowane, Odmiany, Osobliwości Dendrologiczne | Otagowano | Skomentuj

BUK POSPOLITY NA TERENACH ZIELENI

BUK POSPOLITY (Fagus sylvatica) to nasz rodzimy gatunek, którego granica występowania sięga północno-wschodniej Polski. Oprócz znanych odmian pokrojowych ’Pendula’ oraz o barwnych liściach z grupy ’Atropunicea’ często stosowanych na terenach zieleni, możemy wyróżnić inne odmiany różniące się od gatunku nominatywnego kształtem blaszki liściowej. Do najpopularniejszych odmian stosowanych historycznie na pewno można zaliczyć odm. pierzastolistną ’Asplenifolia’. Niemniej jednak oznaczanie odmian zwłaszcza historycznych może być trudne, ze względu na występowanie wielu form przejściowych oraz licznych stosowanych dawniej synonimów zwłaszcza w opracowaniach naukowych. Poza odmianami buka pospolitego na terenach zieleni spotkać inny gatunek bardzo rzadki gatunek, odznaczający się dużymi liśćmi i bardzo charakterystyczną wąską nasadą – jest nim buk wschodni (Fagus orientalis).

 Fagus sylvatica 4

Fagus sylvatica ’Asplenifolia’ odm. strzępolistna

 Synonimy : ’Comptoniaefolia’, ’Salicifolia’

Odmiana  pochodzi najprawdopodobniej z przełomu XVIII i XIX w. Liście są powcinane w różnym stopniu  jak u odm. ’Laciniata’. Cechą charakterystyczną tej odmiany jest jednak występująca tu silna hetrofilia – zmienność liści w obrębie tego samego osobnika. Im bliżej wierzchołka pędu, liście wykazują większą zmienność  -  od liści powcinanych do liści lancetowatych, a klapy stopniowo zanikają. Przy wierzchołku pędu mamy już tylko i wyłącznie liście posiadające kształt linearny.

Seneta zwraca uwagę iż odm ’Asplenifolia’, może to być raczej formą, grupą odmianową niż samą odmianą.

Fagus sylvatica

 Pomniki przyrody na terenie Dolnego Śląska:

Fagus sylvatica ’Asplenifolia’ na Dolnym Śląsku (W tej grupie umieściłem również taksony, które oznaczono jako ’Laciniata’) – opracowanie na podstawie dolnośląskiego rejestru form ochrony przyrody.

  • Wałbrzych – Sobięcin, Park im. T. Kościuszki, obw. 455 cm,
  • Szczawno Zdrój, ul. Kolejowa 27, obw. 210 cm,
  • Szczawno Zdrój, Park Zdrojowy, obw.  230 cm,
  • Lubań, Zaplecze ul. Kościuszki 7, przy stacji transformatorowej, obw. 234cm
  • Kudowa-Zdrój, Przy alejce za obiektami przyrodniczo-leczniczymi III, obw. 183cm.

Nie będące pomnikami przyrody – osobiście oznaczane na terenie Polski zachodniej:

’Asplenifolia’ – Bolków (Woj. dolnośląkie), ul. Kamiennogórska, obw. 316 cm (2016) Wymieniony przez Włodzimierza Senetę w książce: Drzewa i Krzewy Liściaste tom III z 1996 r. Wtedy to obwód buka wynosił 300cm.

’Asplenifolia’  – Brzeg (Woj. opolskie), park, obw. 331 cm (2017). wg Czajkiwskiego (1967)  ’Laciniata’ posiada jednak liczne liście równowąskie co wskazuje na odmianę ‚Asplenifolia’.

 Fagus sylvatica 2

Fagus sylvatica ’Laciniata’ odm. powcinana

 Synonimy: ‘Heterophylla’, Ilicifolia’, ’Incisa’,

Czeska odmiana powstała ok. 1792 roku. Liście powcinane brak heterofilii, tj. na pędzie brak liści wąskich i lancetowatych. Podobną odmianą do ’Laciniata’ może być odm.’Quercina’ i ’Quercfolia’ – tu występuje heterofilia jak u ’Asplenifolia’, mimo to jak podaje Seneta niektórzy autorzy włączają te odmiany do odmiany ’Laciniata’.

Fagus sylvatica ’Rotundifolia’ odm. okrągłolistna

 Odmiana pochodząca z ok. 1872 r. Liście drobne, okrągłe.

Obecnie nie spotkałem się z tą odmianą na terenie dolnego śląska, brak też w przestudiowanej przeze mnie literaturze. Mimo to jest warta rozpowszechnienia ze względu na ciekawą fakturę liści.

 Źródła:

  • Boratyńska K., Boratyński A., 1990. Systematyka i geograficzne rozmiestrzenie [w:] Buk Zwyczajny, Białobog (red.). Wyd. PWN, Warszawa-Poznań:38-45.
  • Czajkowski J.,1967. Drzewa i Krzewy miasta Brzegu. Wyd. Opolskie Tow. Przyjaciół Nauk o Opolu, Opole
  • Seneta W., 1966. Drzewa i Krzewy liściaste, tom III. Wyd. PWN, Warszawa. Wyd: 124-157.
  • Wyman D., 1964. Registration list of  cultivar names of Fagus L.. ARNOLDIA, vol. 24 nr 1.
Opublikowano Osobliwości Dendrologiczne, Rodzime | Otagowano | Skomentuj

OWOCE WYBRANYCH GATUNKÓW Z RODZAJU KLON

Kto z nas z dzieciństwa nie pamięta klonowych „nosków” – myślę że każdy. Owoc klonu to tak naprawdę skrzydlak, orzeszek zaopatrzony aparatem lotnym, należący grupy owoców suchych niepękających.

Dziś parę słów o owocach następujących taksonów:

noski

Klon Ginnala (Acer tatariscum ssp. ginnala) – Owoce małe ok. 2-3 cm. Skrzydlaki prawie równolegle, skierowane pod bardzo ostrym kątem, często nachodzące na siebie. Jeden skrzydlak często słabiej rozwinięty. Orzeszki płaskie. W miejscach nasłonecznionych młode skrzydlaki wybarwiają się intensywnie na różowo, później brązowieją.

Klon pospolity (Acer platanoides)  – Owoc wielkości 3-5 cm. Skrzydlaki rozwarte pod szerokim kątem, tworzą kąt rozwarty. Orzeszki płaskie

Klon Lobela  (Acer lobelii) – Owoce 2,5-3cm. Skrzydlaki rozwarte pod katem horyzontalnym, orzeszki płaskie.

 Klon srebrzysty (Acer saccharinum) – Owoce 3,5-6 cm długości, duże. Skrzydlaki rozwarte pod kątem ostrym, zwykle tylko jeden dobrze rozwinięty drugi szczątkowy, bardzo słabo wykształcony. Dojrzewają i rozpadają się wcześnie, najwcześniej z pośród uprawianych u nas klonów (podobnie jak u Acer rubrum)

 Klon jawor (Acer pseudoplatanus) – Owoce wielkości 3-6 cm. Skrzydlaki ustawione pod katem ostrym do rozwartego. Orzeszki wypukłe. Często pojedynczy owoc zbudowany nie z dwóch, lecz aż z trzech skrzydlaków.

 Klon kapadocki (Acer cappadocicum ) – Owoce wielkości 2,5-4(5)cm. Skrzydlaki ustawione zwykle pod kątem rozwartym, rzadko  horyzontalnie. Orzeszki spłaszczone.

Klon jesionolistny (Acer negundo) – Owoc wielkości 2,5-3 cm. Skrzydlaki rozwarte pod ostrym kątem ostrym z zakrzywionymi i często nachodzącymi na siebie skrzydlakami. Orzeszki wąskie zgrubiałe, utrzymują się długo na drzewie – pozostają do następnej wiosny na drzewach.

 Klon francuski (Acer monspesullanum) – Owoce małe 2-2,5cm prawie równoległe – często zachodzące na siebie,  lub pod katem ostrym.  Orzeszki wypukłe. Gdy obeschną na drzewie orzeszki utrzymują charakterystyczne zielone zabarwienie.

 Klon polny (Acer  campestre) – Owoce  2,5-3 cm długości, prawie horyzontalne rozpostarte 180º. Orzeszki lekko spłaszczone. Owoce owłosione bądź nagie w zależności od  podgatunku:

  • Acer  campestre subsp.  campestre – owoce owłosione,
  • Acer  campestre  subsp.  leiocarpum – owoce  nagie.

 Literatura:

  • Białobok S., Heldwig W. 1955. Drzewoznawstwo. Wyd. PWRiL, Warszawa, 419-431
  • Bugała W., 2000. Drzewa i krzewy. Wyd. PWRiL, Warszawa; 123-146
  • Seneta W., 1991. Drzewa i krzewy liściaste, A-B; tom I .Wyd. PWN, Warszawa; 49-156
Opublikowano Morfologia, Okrytozalążkowe, Osobliwości Dendrologiczne, Rodzime | Otagowano , | Skomentuj

WYBRANE BLASZKI LIŚCIOWE GATUNKÓW KLONU I NIEKTÓRYCH ODMIAN

W rodzimej florze mamy jedynie 3 gatunki klonów: klona pospolitego (Acer platanoides), klona polnego (Acer campestre) oraz klona jawora (Acer pseudoplatanus), które oprócz rodzimych lip i dębów spotykane są często na terenach zieleni miejskiej, publicznej jak i prywatnej. Ciekawe gatunki i odmiany spotkać można w historycznych złożeniach ogrodowych, gdzie występowały w towarzystwie zabudowy willowej w parkach miejskich, wiejskich bądź zdrojowych.

Klony kojarzą nam się z liśćmi dłoniasto klapowanymi, nie mniej jednak część gatunków ma liście pojedyncze o blaszce niepodzielonej a zdarzają się takie o liściach złożonych.

Wykaz wybranych klonów:

Klon pospolity (Acer platanoides) – Gatunek rodzimy.  blaszka dłoniasto klapowana, pięć klap, w tym z dodatkowymi bocznymi wąsko zaostrzonymi zębami.

Klon Lobela (Acer lobelii) – Klon występujący naturalnie w Europie w południowo zachodnich Włoszech i Scylli związany z terenami górskimi - endemit. Liście dłoniasto klapowane, całobrzegie – duże, wielości 10-16cm. Wierzch blaszki liściowej błyszczący, sztywny. Ponadto gatunek charakterystyczny, szeroko kolumnowy pokrój!

Klon pospolity odm. kędzierzawa (Acer platanoides ‘Crispum’, syn Acer platanoides ‘Cucullatum’) – Odmiana opisana pod koniec XVIII w. Liście zdeformowane, nie posiadają klap.  Nasada klinowato ściągnięta, z ok. 7 nerwami (U typu 5 nerwów). Blaszka liściowa silnie pomarszczona. Okaz który znam ma dłuższe ogonki liściowe niż długośc blaszki liściowej, wchodzi później w wegetację niż czysty gatunek.

Klon pospolity odm. powciniana = odm. Lorberga (Acer platanoides ‘Palmatyfidum’ syn. Acer platanoides ‘Lorbergii’ - Odmiana  opisana w I poł. XIX w. Liście głęboko powcinane z zachodzącymi na siebie klapami. Końce klap długo zaostrzone.

Klon kapadocki (syn. k. kaukaski, k. kolchidzki) (Acer cappadocicum) – Gatunek azjatycki, introdukowany do Niemiec w 1838 roku. Liście cienkie, dłoniasto klapowane 8-15(18cm) średnicy. Liść szerokości większej niż długości z klapami trójkątnymi długo zaostrzonymi  i całobrzegimi, obie dwie strony jednakowo zielone.

Klon polny (Acer campestre– Gatunek rodzimy. Liście pojedyncze, dłoniasto klapowane. Klapy tępe, na końcach zaokrąglone, często z dodatkowymi ocznymi klapami na bokach klap głównych. Omszenie spodu blaszki liściowej zmienne, od domacji w kątach nerwów po całkowicie omszony spód blaszki liściowej. Liście jesienią wybarwiają się intensywnie na żółto.

Klon francuski (Acer monspessulanum) – Gatunek występujący w rejonie morza śródziemnego. Liście sztywne 3-klapowe, małe, wielkości 3-8cm. Klapy tępo zakończone, całobrzegie, czasami niewielkie dodatkowe klapy na klapie środkowej. Wierzchnia strona blaszki liściowej błyszcząca, natomiast zielona matowa, jaśniejsza, sinawa.  Z pośród licznych podgatunków i form Seneta (1991) wyróżnia podgatunek typowy, iberyjski oraz forme illyryjską i liburnyjska  występujące w Polsce.

Acer liście 04

Literatura

  • Seneta W., 1991. Drzewa i krzewy liściaste, A-B; tom I .Wyd. PWN; 49-156
Opublikowano Introdukowane, Morfologia, Odmiany, Okrytozalążkowe, Osobliwości Dendrologiczne, Rodzime | Otagowano | Skomentuj

OLSZA CZARNA I SZARA W STANIE ULISTNIENIA

We florze Polski mamy do czynienia z 3 gatunkami z rodzaju olsza. Dwa z nich to drzewa olsza czarna (Alnus glutiniosa) i olsza szara (Alnus incana).

Ważną informacją dotyczącą tych dwóch gatunków, jest świadomość występowania mieszańców pomiędzy nimi (Alnus x hybrida). Jak wskazuje Kobendza (1956), mieszańce te wykazują dużą skalę odchyleń w kierunku olszy czarnej bądź szarej.

Liście wykazują wiele cech, które w znacznym stopniu są pomocne przy rozróżnianiu gatunków. W pierwszej kolejności warto zwrócić na wierzchołek liścia i jego kształt. Olsza czarna ma liść w zarysie okrągławy, a wierzchołek często posiada charakterystyczne wcięcie. U olszy szarej liść jest raczej w zarysie jajowaty, a wierzchołek wyciągnięty. Warty uwagi jest też spód blaszki liściowej. U olszy szarej jest on siny i omszony natomiast u olszy czarnej jedyne omszenie na spodniej stronie znajduje się w kątach nerwów, podobnie jak u lipy drobnolistnej (kępki włosków w kątach nerwów – wzdłuż nerwu głównego).

Warto jest również zwrócić uwagę na pęd, który u olszy szarej jest omszony natomiast u czarnej gładki z wyraźnymi przetchlinkami. Młode liście i pędy u olszy czarnej dodatkowo  są lepkie w przeciwieństwie do olszy szarej.

Alnus

Literatura:

  • Bugała W., 2000. Drzewa i Krzwy. Wyd. PWRiL, Warszawa, 161-164
  • Kobendza M., 1956. Mieszańce naturalne olszy szarej i czarnej w Polsce. Rocznik Sekcji Dendrologicznej Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego,  11, 133-149,
  • Tomanek J., Witkowska-Żuk L.,2008. Botanika Leśna. Wyd. PWRiL, Warszawa, 217-220,
  • Żuk-Witkowska L., 2013. Rośliny Leśne. Wyd. Multico, Warszawa, 48-49.
Opublikowano Rodzime | Otagowano | Skomentuj

TRZMIELINY WYSTĘPUJĄCE W POLSCE

W Polsce występują dwa gatunki trzmielin: trzmielina pospolita (Euonymus europaeus) oraz trzmielina brodawkowa, (Euonymus verrucosus). Trzmielinę brodawkowatą spotkamy we wschodniej Polsce natomiast pospolita jak sama nazwa gatunkowa na terenie całego kraju. Te dwa gatunki różnią się od siebie diametralnie, zwłaszcza w odniesieniu do kwiatów, oraz pędów. Nazwa gatunkowa trzmieliny brodawkowatej pochodzi charakterystycznych pędów, które są intensywnie pokryte czarnymi drobnymi brodawkami. U trzmieliny pospolitej natomiast, pędy pokryte są często czterema listwami korkowymi. Dzięki tym różnicom należą do jednych z łatwiejszych gatunków do oznaczenia w stanie bezlistnym.

Trzmielina

Literatura:

  • Gil. W. Krzewy, w gospodarce leśnej. Wyd. PWRiL, Warszawa 2010,
  • Seneta W., Dolatowki J. Dendrologia. Wyd. PWN, Warszawa 2011,
  • Witkowska-Żuk L. Rośliny Leśne. Wyd. MULTICO Oficyna Wydawnicza,Warszawa 2013
Opublikowano Okrytozalążkowe, Rodzime | Otagowano | 2 komentarzy

KRZEWY KWITNĄCE WIOSNĄ

Aspekt wiosenny w parku czy w ogrodzie jest niezmiernie ważny. Wcześnie kwitnące krzewy nie tylko cieszą oczy, ale pełnią funkcje biocenotyczne. Walory estetyczne krzewów uzależnione są nie tylko od właściwego doboru siedliska, ale również pielęgnacji np. prawidłowo wykonane cięcie powinno stymulować kwitnienie przy zachowaniu charakterystycznego dla gatunku czy odmiany pokroju. W praktyce często zabiegi pielęgnacyjne nie są wykonywane właściwie. W parkach i zieleni osiedlowej zauważyć można często niewłaściwie przez „tzw. firmy ogrodnicze zajmujące się terenami zieleni”,  przeprowadzenie ich w najmniej odpowiednim okresie, nie zwracając uwagi na predyspozycje gatunkowe krzewów czy drzew.

 1

FORSYCJA (Forsythia sp.)

Najobficiej kwitną odmiany forsycji pośredniej (Forsythia x intermedia).

Forsycja zwisła (Forsythia suspensa) charakteryzuje się malowniczym pokrojem, nie mniej jednak kwitnie mniej obficie.

Brak obfitego kwitnienia często spowodowane jest przemarzaniem pąków kwiatowych.

Forsycja koreańska Ottawa’ (Forsythia ovata Ottawa’) - odmiana kanadyjska forsycji koreańskiej wyróżniająca się bardzo dużą mrozoodpornością  pąków kwiatowych.

Znaczą odpornością na niskie temperatury i obfitym kwitnieniem charakteryzują się odmiany mieszańcowe forsycji pośredniej (Forsythia x intermedia) i koreańskiej (F. ovata), otrzymane w Arboretum w Kórniku:

  • ‚Fontanna’
  • ‚Helios’
  • ‚Kanarek’
  • ‚Maluch’

            Forsycje dobrze znoszą przycinanie, zaleca się odmładzać stare krzewy, co kilka lat, wycinając gałęzie bezpośtednio nad ziemią.  Co rocznie usuwamy wyłącznie pędy kwiatonośne tuż po zakończeniu kwitnieniu. Cięcie przed kwitnieniem surowo zabronione – powoduje to m.in. usuwanie pędów kwiatonośnych.

Forsycje kwitną najobficiej w miejscach słonecznych, odsłoniętych od wiatrów. Należy pamiętać aby w sezonie wegetacyjnym, nie dopuścić do przesuszenia gleby. Skutkować to będzie w znacznym stopniu na witalność krzewów.

4

TAWUŁA SZARA ‚GRIEFSHEIM’ (Spiraea x cinarea ’Griefsheim’)

Kwitnie na pędach zeszłorocznych w kwietniu-maju. Kwiaty zebrane w baldachogronach obficie pokrywają długo pędy na całej długości.

Uwaga: Zbyt silne ciecie powoduje m.in. skracanie pędów kwiatonośnych. Krzew jest najbardziej dekoracyjny podczas obfitego kwitnienia z zachowanym kaskadowego pokroju!!!!

2

 MIGDAŁEK TRÓJKLAPOWY MULTIPLEX’ (Prunus triloba ‚Multiplex’)

Kwitnie na przełomie kwietnia i maja. Kwiaty pojedyncze, pełnie i różowe.

Pąki kwiatowe zawiązują się na pędach zeszło rocznych. Zaraz po przekwitnięciu wszystkie pędy kwiatonośne przycina się nad ok. 3 pąkiem od nasady (powinien być to pąk wychodzący na zewnątrz krzewu).

Najobficiej kwitnie w miejscach zacisznych. Wymaga stanowisk, ciepłych i żyznych.

W okresie kwitnienia niezbędne jest zapewnianie tym krzewom odpowiedniej wilgotności podłoża. Podczas niedoborów wody w okresie wiosennym należy krzewy nawadniać co skutkować będzie przedłużeniem kwitnienia.

W przypadku okazów szczepionych, wymagane jest podkrzesanie podkładek.

PIGWOWIEC (Chaenomeles sp.)

Kwiaty na pędach dwuletnich, bądź starszych, osadzone pojedynczo bądź po kilka. Kwitną przed rozwojem liści w kwietniu maju. Gatunki tego rodzaju są szczególnie ozdobne podczas kwitnienia i owocowania.

Krzewy te nie wymagają cięcia, poza cieciami sanitarnymi.

Gleby ciepłe, słoneczne do lekkiego półcieniu.

3

 PORZECZKA KRWISTA (Ribes sanguineum)

Kwiaty zebrane w grona, kwitnie w maju. Kwitnie na pędach zeszłorocznych, które często przemarzają, co wpływa na intensywność kwitnienia, dlatego niezbędne jest okrywanie krzewów na zimę. Wiosną usuwamy jedynie pędy przemarznięte.

Porzeczkę krwista należy sadzić w miejscach zacisznych i słonecznych bądź półcienistych. Wrażliwa na obecność herbicydów w glebie.

Porzeczkę kwitną powinno się odmładzać, co ok 10-15 lat, przecinając nisko nad glebą.

 DEREŃ JADALNY (Cornus mas)

Krzew polecany głównie do parków, skwerów oraz do zieleni osiedlowej. Krzewy tego gatunku są jednym z pierwszych obficie kwitnących na terenach zieleni. Pączki u tego gatunku zróżnicowane na kwiatowe (kuliste na trzonkach) i liściowe (wąskie, zaostrzone), co w znacznym stopniu ułatwia ich identyfikacje.  Drobne, żółte kwiaty zebrane w pozorne pączki, kwitną już w marcu, przed rozwojem liści.

Krzew przydatny do zakładania formowanych żywopłotów – jeśli krzewy są wolno rosnące, przecinanie jest niewymagane.

Do ogrodów poleca się głównie odmiany uprawiane ze względu dla owoców. W parkach należy do krzewów o dużej wartości biocenotycznej.

Bibliografia:

  • Bugała W. 2000. Drzewa i Krzewy. Wyd. PWRiL. Warszawa,
  • Czekalski M., 2005. Liściaste krzewy ozdobne. Wyd. PWRiL, Poznań.
  • Kosmala M., 2000. Pielęgnowanie drzew i krzewów. Wyd. PWRiL, Warszawa.
Opublikowano Introdukowane, Okrytozalążkowe | Otagowano , , , , , , | Skomentuj