OWOCE WYBRANYCH GATUNKÓW Z RODZAJU KLON

Kto z nas z dzieciństwa nie pamięta klonowych „nosków” – myślę że każdy. Owoc klonu to tak naprawdę skrzydlak, orzeszek zaopatrzony aparatem lotnym, należący grupy owoców suchych niepękających.

Dziś parę słów o owocach następujących taksonów:

noski

Klon Ginnala (Acer tatariscum ssp. ginnala) – Owoce małe ok. 2-3 cm. Skrzydlaki prawie równolegle, skierowane pod bardzo ostrym kątem, często nachodzące na siebie. Jeden skrzydlak często słabiej rozwinięty. Orzeszki płaskie. W miejscach nasłonecznionych młode skrzydlaki wybarwiają się intensywnie na różowo, później brązowieją.

Klon pospolity (Acer platanoides)  – Owoc wielkości 3-5 cm. Skrzydlaki rozwarte pod szerokim kątem, tworzą kąt rozwarty. Orzeszki płaskie

Klon Lobela  (Acer lobelii) – Owoce 2,5-3cm. Skrzydlaki rozwarte pod katem horyzontalnym, orzeszki płaskie.

 Klon srebrzysty (Acer saccharinum) – Owoce 3,5-6 cm długości, duże. Skrzydlaki rozwarte pod kątem ostrym, zwykle tylko jeden dobrze rozwinięty drugi szczątkowy, bardzo słabo wykształcony. Dojrzewają i rozpadają się wcześnie, najwcześniej z pośród uprawianych u nas klonów (podobnie jak u Acer rubrum)

 Klon jawor (Acer pseudoplatanus) – Owoce wielkości 3-6 cm. Skrzydlaki ustawione pod katem ostrym do rozwartego. Orzeszki wypukłe. Często pojedynczy owoc zbudowany nie z dwóch, lecz aż z trzech skrzydlaków.

 Klon kapadocki (Acer cappadocicum ) – Owoce wielkości 2,5-4(5)cm. Skrzydlaki ustawione zwykle pod kątem rozwartym, rzadko  horyzontalnie. Orzeszki spłaszczone.

Klon jesionolistny (Acer negundo) – Owoc wielkości 2,5-3 cm. Skrzydlaki rozwarte pod ostrym kątem ostrym z zakrzywionymi i często nachodzącymi na siebie skrzydlakami. Orzeszki wąskie zgrubiałe, utrzymują się długo na drzewie – pozostają do następnej wiosny na drzewach.

 Klon francuski (Acer monspesullanum) – Owoce małe 2-2,5cm prawie równoległe – często zachodzące na siebie,  lub pod katem ostrym.  Orzeszki wypukłe. Gdy obeschną na drzewie orzeszki utrzymują charakterystyczne zielone zabarwienie.

 Klon polny (Acer  campestre) – Owoce  2,5-3 cm długości, prawie horyzontalne rozpostarte 180º. Orzeszki lekko spłaszczone. Owoce owłosione bądź nagie w zależności od  podgatunku:

  • Acer  campestre subsp.  campestre – owoce owłosione,
  • Acer  campestre  subsp.  leiocarpum – owoce  nagie.

 Literatura:

  • Białobok S., Heldwig W. 1955. Drzewoznawstwo. Wyd. PWRiL, Warszawa, 419-431
  • Bugała W., 2000. Drzewa i krzewy. Wyd. PWRiL, Warszawa; 123-146
  • Seneta W., 1991. Drzewa i krzewy liściaste, A-B; tom I .Wyd. PWN, Warszawa; 49-156
Opublikowano Morfologia, Okrytozalążkowe, Osobliwości Dendrologiczne, Rodzime | Otagowano , | Skomentuj

WYBRANE BLASZKI LIŚCIOWE GATUNKÓW KLONU I NIEKTÓRYCH ODMIAN

W rodzimej florze mamy jedynie 3 gatunki klonów: klona pospolitego (Acer platanoides), klona polnego (Acer campestre) oraz klona jawora (Acer pseudoplatanus), które oprócz rodzimych lip i dębów spotykane są często na terenach zieleni miejskiej, publicznej jak i prywatnej. Ciekawe gatunki i odmiany spotkać można w historycznych złożeniach ogrodowych, gdzie występowały w towarzystwie zabudowy willowej w parkach miejskich, wiejskich bądź zdrojowych.

Klony kojarzą nam się z liśćmi dłoniasto klapowanymi, nie mniej jednak część gatunków ma liście pojedyncze o blaszce niepodzielonej a zdarzają się takie o liściach złożonych.

Wykaz wybranych klonów:

Klon pospolity (Acer platanoides) – Gatunek rodzimy.  blaszka dłoniasto klapowana, pięć klap, w tym z dodatkowymi bocznymi wąsko zaostrzonymi zębami.

Klon Lobela (Acer lobelii) – Klon występujący naturalnie w Europie w południowo zachodnich Włoszech i Scylli związany z terenami górskimi - endemit. Liście dłoniasto klapowane, całobrzegie – duże, wielości 10-16cm. Wierzch blaszki liściowej błyszczący, sztywny. Ponadto gatunek charakterystyczny, szeroko kolumnowy pokrój!

Klon pospolity odm. kędzierzawa (Acer platanoides ‘Crispum’, syn Acer platanoides ‘Cucullatum’) – Odmiana opisana pod koniec XVIII w. Liście zdeformowane, nie posiadają klap.  Nasada klinowato ściągnięta, z ok. 7 nerwami (U typu 5 nerwów). Blaszka liściowa silnie pomarszczona. Okaz który znam ma dłuższe ogonki liściowe niż długośc blaszki liściowej, wchodzi później w wegetację niż czysty gatunek.

Klon pospolity odm. powciniana = odm. Lorberga (Acer platanoides ‘Palmatyfidum’ syn. Acer platanoides ‘Lorbergii’ - Odmiana  opisana w I poł. XIX w. Liście głęboko powcinane z zachodzącymi na siebie klapami. Końce klap długo zaostrzone.

Klon kapadocki (syn. k. kaukaski, k. kolchidzki) (Acer cappadocicum) – Gatunek azjatycki, introdukowany do Niemiec w 1838 roku. Liście cienkie, dłoniasto klapowane 8-15(18cm) średnicy. Liść szerokości większej niż długości z klapami trójkątnymi długo zaostrzonymi  i całobrzegimi, obie dwie strony jednakowo zielone.

Klon polny (Acer campestre– Gatunek rodzimy. Liście pojedyncze, dłoniasto klapowane. Klapy tępe, na końcach zaokrąglone, często z dodatkowymi ocznymi klapami na bokach klap głównych. Omszenie spodu blaszki liściowej zmienne, od domacji w kątach nerwów po całkowicie omszony spód blaszki liściowej. Liście jesienią wybarwiają się intensywnie na żółto.

Klon francuski (Acer monspessulanum) – Gatunek występujący w rejonie morza śródziemnego. Liście sztywne 3-klapowe, małe, wielkości 3-8cm. Klapy tępo zakończone, całobrzegie, czasami niewielkie dodatkowe klapy na klapie środkowej. Wierzchnia strona blaszki liściowej błyszcząca, natomiast zielona matowa, jaśniejsza, sinawa.  Z pośród licznych podgatunków i form Seneta (1991) wyróżnia podgatunek typowy, iberyjski oraz forme illyryjską i liburnyjska  występujące w Polsce.

Acer liście 04

Literatura

  • Seneta W., 1991. Drzewa i krzewy liściaste, A-B; tom I .Wyd. PWN; 49-156
Opublikowano Introdukowane, Morfologia, Odmiany, Okrytozalążkowe, Osobliwości Dendrologiczne, Rodzime | Otagowano | Skomentuj

OLSZA CZARNA I SZARA W STANIE ULISTNIENIA

We florze Polski mamy do czynienia z 3 gatunkami z rodzaju olsza. Dwa z nich to drzewa olsza czarna (Alnus glutiniosa) i olsza szara (Alnus incana).

Ważną informacją dotyczącą tych dwóch gatunków, jest świadomość występowania mieszańców pomiędzy nimi (Alnus x hybrida). Jak wskazuje Kobendza (1956), mieszańce te wykazują dużą skalę odchyleń w kierunku olszy czarnej bądź szarej.

Liście wykazują wiele cech, które w znacznym stopniu są pomocne przy rozróżnianiu gatunków. W pierwszej kolejności warto zwrócić na wierzchołek liścia i jego kształt. Olsza czarna ma liść w zarysie okrągławy, a wierzchołek często posiada charakterystyczne wcięcie. U olszy szarej liść jest raczej w zarysie jajowaty, a wierzchołek wyciągnięty. Warty uwagi jest też spód blaszki liściowej. U olszy szarej jest on siny i omszony natomiast u olszy czarnej jedyne omszenie na spodniej stronie znajduje się w kątach nerwów, podobnie jak u lipy drobnolistnej (kępki włosków w kątach nerwów – wzdłuż nerwu głównego).

Warto jest również zwrócić uwagę na pęd, który u olszy szarej jest omszony natomiast u czarnej gładki z wyraźnymi przetchlinkami. Młode liście i pędy u olszy czarnej dodatkowo  są lepkie w przeciwieństwie do olszy szarej.

Alnus

Literatura:

  • Bugała W., 2000. Drzewa i Krzwy. Wyd. PWRiL, Warszawa, 161-164
  • Kobendza M., 1956. Mieszańce naturalne olszy szarej i czarnej w Polsce. Rocznik Sekcji Dendrologicznej Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego,  11, 133-149,
  • Tomanek J., Witkowska-Żuk L.,2008. Botanika Leśna. Wyd. PWRiL, Warszawa, 217-220,
  • Żuk-Witkowska L., 2013. Rośliny Leśne. Wyd. Multico, Warszawa, 48-49.
Opublikowano Rodzime | Otagowano | Skomentuj

TRZMIELINY WYSTĘPUJĄCE W POLSCE

W Polsce występują dwa gatunki trzmielin: trzmielina pospolita (Euonymus europaeus) oraz trzmielina brodawkowa, (Euonymus verrucosus). Trzmielinę brodawkowatą spotkamy we wschodniej Polsce natomiast pospolita jak sama nazwa gatunkowa na terenie całego kraju. Te dwa gatunki różnią się od siebie diametralnie, zwłaszcza w odniesieniu do kwiatów, oraz pędów. Nazwa gatunkowa trzmieliny brodawkowatej pochodzi charakterystycznych pędów, które są intensywnie pokryte czarnymi drobnymi brodawkami. U trzmieliny pospolitej natomiast, pędy pokryte są często czterema listwami korkowymi. Dzięki tym różnicom należą do jednych z łatwiejszych gatunków do oznaczenia w stanie bezlistnym.

Trzmielina

Literatura:

  • Gil. W. Krzewy, w gospodarce leśnej. Wyd. PWRiL, Warszawa 2010,
  • Seneta W., Dolatowki J. Dendrologia. Wyd. PWN, Warszawa 2011,
  • Witkowska-Żuk L. Rośliny Leśne. Wyd. MULTICO Oficyna Wydawnicza,Warszawa 2013
Opublikowano Okrytozalążkowe, Rodzime | Otagowano | 2 komentarzy

KRZEWY KWITNĄCE WIOSNĄ

Aspekt wiosenny w parku czy w ogrodzie jest niezmiernie ważny. Wcześnie kwitnące krzewy nie tylko cieszą oczy, ale pełnią funkcje biocenotyczne. Walory estetyczne krzewów uzależnione są nie tylko od właściwego doboru siedliska, ale również pielęgnacji np. prawidłowo wykonane cięcie powinno stymulować kwitnienie przy zachowaniu charakterystycznego dla gatunku czy odmiany pokroju. W praktyce często zabiegi pielęgnacyjne nie są wykonywane właściwie. W parkach i zieleni osiedlowej zauważyć można często niewłaściwie przez „tzw. firmy ogrodnicze zajmujące się terenami zieleni”,  przeprowadzenie ich w najmniej odpowiednim okresie, nie zwracając uwagi na predyspozycje gatunkowe krzewów czy drzew.

 1

FORSYCJA (Forsythia sp.)

Najobficiej kwitną odmiany forsycji pośredniej (Forsythia x intermedia).

Forsycja zwisła (Forsythia suspensa) charakteryzuje się malowniczym pokrojem, nie mniej jednak kwitnie mniej obficie.

Brak obfitego kwitnienia często spowodowane jest przemarzaniem pąków kwiatowych.

Forsycja koreańska Ottawa’ (Forsythia ovata Ottawa’) - odmiana kanadyjska forsycji koreańskiej wyróżniająca się bardzo dużą mrozoodpornością  pąków kwiatowych.

Znaczą odpornością na niskie temperatury i obfitym kwitnieniem charakteryzują się odmiany mieszańcowe forsycji pośredniej (Forsythia x intermedia) i koreańskiej (F. ovata), otrzymane w Arboretum w Kórniku:

  • ‚Fontanna’
  • ‚Helios’
  • ‚Kanarek’
  • ‚Maluch’

            Forsycje dobrze znoszą przycinanie, zaleca się odmładzać stare krzewy, co kilka lat, wycinając gałęzie bezpośtednio nad ziemią.  Co rocznie usuwamy wyłącznie pędy kwiatonośne tuż po zakończeniu kwitnieniu. Cięcie przed kwitnieniem surowo zabronione – powoduje to m.in. usuwanie pędów kwiatonośnych.

Forsycje kwitną najobficiej w miejscach słonecznych, odsłoniętych od wiatrów. Należy pamiętać aby w sezonie wegetacyjnym, nie dopuścić do przesuszenia gleby. Skutkować to będzie w znacznym stopniu na witalność krzewów.

4

TAWUŁA SZARA ‚GRIEFSHEIM’ (Spiraea x cinarea ’Griefsheim’)

Kwitnie na pędach zeszłorocznych w kwietniu-maju. Kwiaty zebrane w baldachogronach obficie pokrywają długo pędy na całej długości.

Uwaga: Zbyt silne ciecie powoduje m.in. skracanie pędów kwiatonośnych. Krzew jest najbardziej dekoracyjny podczas obfitego kwitnienia z zachowanym kaskadowego pokroju!!!!

2

 MIGDAŁEK TRÓJKLAPOWY MULTIPLEX’ (Prunus triloba ‚Multiplex’)

Kwitnie na przełomie kwietnia i maja. Kwiaty pojedyncze, pełnie i różowe.

Pąki kwiatowe zawiązują się na pędach zeszło rocznych. Zaraz po przekwitnięciu wszystkie pędy kwiatonośne przycina się nad ok. 3 pąkiem od nasady (powinien być to pąk wychodzący na zewnątrz krzewu).

Najobficiej kwitnie w miejscach zacisznych. Wymaga stanowisk, ciepłych i żyznych.

W okresie kwitnienia niezbędne jest zapewnianie tym krzewom odpowiedniej wilgotności podłoża. Podczas niedoborów wody w okresie wiosennym należy krzewy nawadniać co skutkować będzie przedłużeniem kwitnienia.

W przypadku okazów szczepionych, wymagane jest podkrzesanie podkładek.

PIGWOWIEC (Chaenomeles sp.)

Kwiaty na pędach dwuletnich, bądź starszych, osadzone pojedynczo bądź po kilka. Kwitną przed rozwojem liści w kwietniu maju. Gatunki tego rodzaju są szczególnie ozdobne podczas kwitnienia i owocowania.

Krzewy te nie wymagają cięcia, poza cieciami sanitarnymi.

Gleby ciepłe, słoneczne do lekkiego półcieniu.

3

 PORZECZKA KRWISTA (Ribes sanguineum)

Kwiaty zebrane w grona, kwitnie w maju. Kwitnie na pędach zeszłorocznych, które często przemarzają, co wpływa na intensywność kwitnienia, dlatego niezbędne jest okrywanie krzewów na zimę. Wiosną usuwamy jedynie pędy przemarznięte.

Porzeczkę krwista należy sadzić w miejscach zacisznych i słonecznych bądź półcienistych. Wrażliwa na obecność herbicydów w glebie.

Porzeczkę kwitną powinno się odmładzać, co ok 10-15 lat, przecinając nisko nad glebą.

 DEREŃ JADALNY (Cornus mas)

Krzew polecany głównie do parków, skwerów oraz do zieleni osiedlowej. Krzewy tego gatunku są jednym z pierwszych obficie kwitnących na terenach zieleni. Pączki u tego gatunku zróżnicowane na kwiatowe (kuliste na trzonkach) i liściowe (wąskie, zaostrzone), co w znacznym stopniu ułatwia ich identyfikacje.  Drobne, żółte kwiaty zebrane w pozorne pączki, kwitną już w marcu, przed rozwojem liści.

Krzew przydatny do zakładania formowanych żywopłotów – jeśli krzewy są wolno rosnące, przecinanie jest niewymagane.

Do ogrodów poleca się głównie odmiany uprawiane ze względu dla owoców. W parkach należy do krzewów o dużej wartości biocenotycznej.

Bibliografia:

  • Bugała W. 2000. Drzewa i Krzewy. Wyd. PWRiL. Warszawa,
  • Czekalski M., 2005. Liściaste krzewy ozdobne. Wyd. PWRiL, Poznań.
  • Kosmala M., 2000. Pielęgnowanie drzew i krzewów. Wyd. PWRiL, Warszawa.
Opublikowano Introdukowane, Okrytozalążkowe | Otagowano , , , , , , | Skomentuj

PRZEGLĄD OSOBLIWOŚCI DENDROLOGICZNYCH ZIEMI JELENIOGÓRSKIEJ

Historyczne założenia parkowo-ogrodowe skrywają wiele rzadkich i ciekawych taksonów drzew. Osobliwości dendrologiczne spotkać możemy zarówno na terenach zieleni prywatnej jak i publicznej. Dzięki identyfikacji zasobów dendroflory, możliwa jest jej należyta ochrona. Podjęcie tematu jest o tyle ważne, że często są to okazy ponad 100-letnie sadzone na przełomie XIX i XX w,  będące ważnym elementem dziedzictwa przyrodniczego-historycznego, nierzadko pozostałością obiektów i założeń już nieistniejących.

Dzięki wydanym przez dr M. Malickiego publikacją, głównie w czasopiśmie Przyroda Sudetów, zakresu dendroflory powiatu jeleniogórskiego możemy przybliżyć sobie osobliwą dendroflorę tego regionu. Na podstawie 5 dostępnych publikacji z lat 2005-2011 dokonałem zestawienia taksonów na jakie można się natknąć w Jeleniej Górze i okolicach. Niektóre, zidentyfikowane taksony w miarę możliwości zaopatrzyłem we własne fotografie. W Zestawieniach podano wartości obwodów poszczególnych taksonów, jeśli takson był notowany a autor nie podawał obwodów zaznaczono jedynie iksem.

 01

Do grupy interesujących drzew zawsze będą należeć te o ozdobnych kwiatach, do których można zaliczyć m.in. kasztanowca żółtego (Aesculus flava), kwitnącego wcześniej od kasztanowca białego, magnolię drzewiasta (Magnolia acuminata) kwitnąca po rozwoju liści, podobnie jak znany wszystkim Tulipanowiec amerykański (Liriodendron tulipifera). Ponadto autor odnotował okaz surmii wielkokwiatowej (Catalpa speciosa), która porucz „efektownych” kwiatostanów, posiada równie ozdobne owocostany.

B1

Moją ulubioną grupę jako ogrodnika stanowią historyczne odmiany roślin drzewiastych. Tu chce zwrócić uwagę na różnorodność odmian drzew z rodziny Fagaceae. Zarówno Dąb szypułkowy w odmianie strzępolistnej (Quercus robur ‚Pectinata’) jak i odmiana o purpurowych młodych przyrostach ‚Atrorubra’ to drzewa unikatowe,  których stare okazy są prawie całkowicie nie odnotowywane.

W Karpnikach, jeszcze w 2007 rósł okaz głogonieszpułki wielkowiatowej (xCrataemespilus grandiflora). Z informacji jakie posiadam obecnie okazu tego już niem, możliwe podczas prac rewitalizacyjnych został uznany za głóg. Ponadto natkną się tam na brzozę Maksymowicza (Betula maxymowicziana), którą osobiście kojarzę jedynie z ogrodów botanicznych i arboretów. Ciekawym gatunkiem jest również rzadki dąb gontowy (Quercus imbricaria) o całobrzegiej blaszce liściowej.

02

Z Cennych odmian, należy wymienić również jednolistkową odmianę jasionu wyniosłego (Fraxinus excelsior ‚Diversifolia’), oraz odmianę dębolistną grabu pospolitego (Carpinus betulus ‚Quercifolia’). Ciekawostką przy odmianie ‚Quercifolia’ jest to iż na jednym drzewie są liście typowe i dębo-kształtne przez co należy zwrócić szczególną uwagę przy oznaczaniu grabów w historycznych założeniach ogrodowych.

B2

Z gatunków częściej notowanych, równie popularnych w innych częściach zachodnich kraju odnotowana została choina kanadyjska (Tsuga canadensis) oraz dąb błotny (Quercus palustris). Ponadto na terenie ziemi jeleniogórskiej chętnie sadzono klona czerwonego (Acer rubrum), które autor stwierdził aż na terenie 3 założeń na terenie swojego opracowania.

Identyfikacja zasobów dendroflory na terenie powiatu Jeleniogórskiego wskazuje na jego różnorodność. Zasadne jest zatem prowadzenie podobnych inwentaryzacji w innych gminach i powiatach Dolnego Śląska ale i innych województwach dla potrzeb ich ochrony i zachowania ich dla dalszych pokoleń.

Literatura:

  • Malicki, M. (2005). Drzewa i krzewy parku przypałacowego w Maciejowcu. Rocznik Dendrologiczny, 53, 127-134.
  • Malicki, M. (2005). Dendroflora parku przypalacowego w Jeleniej Gorze-Maciejowej. Przyroda Sudetów, 8, 45-50.
  • Malicki, M. (2006). Dendroflora parku miejskiego na Wzgórzu Kościuszki w Jeleniej Górze Przyroda Sudetów, 9, 61-70.
  • Malicki, M. (2007). Dendroflora parku przy pałacu myśliwskim w Karpnikach. Przyroda Sudetów, 10, 63-76.
  • Malicki, M. (2009). Notatki dendrologiczne z Sudetów, Część I. Parki przypałacowe w Łomnicy, Ostróżnie, Studniskach Dolnych i Włosieniu (Pogórze Izerskie). Przyroda Sudetów, 12, 51-65.
Opublikowano Introdukowane, Ochrona zadrzewień, Osobliwości Dendrologiczne | Skomentuj

KORA DRZEW OBCEGO POCHODZENIA – GATUNKI CZĘSTO SPOTYKANE

     Oznaczanie drzew w stanie bezlistnym to nie lada wyzwanie. Pomoże nam w tym nie tylko wiedza na temat morfologii pędów, ale i kory. Korona drzew często wysoko usytuowana utrudnia nam oznaczanie drzewa wyłącznie przy pomocy pędów. Wytypowałem 12 garnków drzew, które obok drzew rodzimych są często notowane na terenie naszego kraju. Znalazły się tu m.in gatunki inwazyjne jak czeremcha późna (Prunus serotina), robinia akacjowa (Robinia pseudoacacia), klon jesionolistny (Acer negundo), dąb czerwony (Quercus rubra)  i charakterystyczny, zwłaszcza dla Polski zachodniej bożodrzew gruczołkowaty (Ailanthus altissima), będący również pewną osobliwością zwłaszcza na północnym-wschodzie kraju. Ten ostatni posiada na tyle charakterystyczną korę, że dzięki niej łatwo jest oznaczyć gatunek. Gładka kora z jasnymi prążkami – nie do pomylenia. Najtrudniej jest jednak przy pomocy kory oznaczyć lipy, w śród nich najczęściej spotykanymi gatunkami jest lipa krymska (Tilia x euchlora) oraz lipa szerokolistna (Tilia tomentosa). Sam rodzaj jest na tyle ciężki, że warto się wspomagać głównie owocami. Z łatwością natomiast oznaczymy platana klonolistnego (Platanus x hispanica ‚Acerifolia’), klona srebrzystego (Acer saccharinum) i kasztanowca pospolitego (Aesculus hippocastanum). Pamiętajmy jednak, że gatunki te występują również w odmianach. W przy przypadku kasztanowca pospolitego, należy zwrócić na jego pokrój. Jeśli ten wytwarza kilka równorzędnych przewodników spodziewać się możemy pełnokwiatowej odmiany ’Baumannii’.

Kora gatunków obcych

Charakterystyka kory poszczególnych gatunków:

  1. Dąb czerwony (Quercus rubra) – kora szara, długo gładka z niewyraźnymi jasnymi prążkami, później płytko bruzdowana.
  2. Bożodrzew gruczołkowaty (Ailanthus altissima) – kora gładka z jasnymi, z podłużnymi  wyraźnymi prążkami.
  3. Klon srebrzysty (Acer saccharinum) – kora długo gładka, barwy popielato-szarej u starszych drzew łuszczy się podłużnymi odstającymi płatami.
  4. Klon jesionolistny (Acer negundo) – jasno szaro-kremowa, płytko spękana.
  5. Jesion pensylwański (Fraxinus pennsylvanica) – kora szara, płytko bruzdowana.
  6. Kasztanowiec pospolity (Aesculus hippocastanum) – kora szara, łuszczy sie tafelkowato.
  7. Platan klonolistny (Platanus x hispanica ‚Acerifolia’) – kora cynamonowoszara, silnie łuszcząca się łaciato, odsłaniając wewnętrzne, kremowe, oliwkowe warstwy.
  8. Czeremcha późna (Prunus serotina) – kora tarczkowato spękana.
  9. Robinia akacjowa (Robinia pseudoacacia) – kors ciemna, głęboko spękana, z pomarańczowymi przebarwieniami.
  10. Lipa krymska (Tilia x euchlora) –  kora gładka, z drobnymi płytkimi spękaniami.
  11. Lipa srebrzysta (Tilia tomentosa)  - kora szara, płytko spękana.
  12. Morwa biała (Morus alba) – kora szaro-żółta, podłużnie spękania.

    Dwie podstawowe książki, nie poświęcają wiele uwagi korze wymienionych lip, nie mniej jednak dziwi mnie również ograniczenie opisu kory robinii akacjowej. Żadna z pozycji nie wspomina o pomarańczowych przebarwieniach w korze robinii akacjowej a moim zdaniem jest bardzo charakterystyczna. Na zielono zaznaczyłem własne komentarze odnośnie kory wymienionych gatunków.

Bibliografia:

  • Seneta W., Dolatowki J. Dendrologia. Wyd. PWN, Warszawa 2011
  • Bugała W. Drzewa i Krzewy. Wyd. PWRiL, Warszawa 2000
Opublikowano Morfologia, Okrytozalążkowe | Otagowano | Skomentuj

KORA DRZEW RODZIMEGO POCHODZENIA

Do najbardziej charakterystycznych gatunków pod względem kory można wyróżnić, brzozę brodawkowatą  (Betula pendula) ze względu na białą korę barwę, którą zawdzięcza betulinie. Ponadto w tej grupie drzew znajduje się: buk  pospolity (Fagus sylvatica), garb pospolity (Carpinus betulus), Czereśnie ptasią (Prunus avium) oraz klon jawor (Acer pseudoplatanus). Najbardziej zróżnicowane gatunki drzew w obrębie rodzaju pod względem kory to na pewno klony. Charakterystyczna łuszcząca się kora klona jaworu zdecydowanie różni się od klona pospolitego (Acer platanoides) i polnego (A. campestre), posiadające mniej bądź bardziej spękane korowiny.

Kora grzew gat

Ciężej natomiast rozpoznać po korze lipy czy dęby. Na zdjęciach jednak widać, że spękania w korze lipy drobnolistnej (Tilia cordata) są drobniejsze od tych w korze lipy szerokolistnej (Tilia platyphyllos). charakterystyczną korę mają również wiązy. Wiąz szypułkowy (Ulmus laevis) posiada korę  łuszczącą się cienkimi, drobnymi płatami.

Kora opisy 001

Niemniej jednak w samych opisach kory wg różnych autorów zdarzają się niezgodności, zwłaszcza dla tych gatunków, o mniej charakterystycznej korowinie. Należy pamiętać jednak, że umiejętność dopasowania odpowiedniej kory do gatunku jest przydatna. Przydaje się w szczególności w przypadku wykonywania inwentaryzacji dendrologicznych, w miejscach gdzie drzewa rosną w zwarciu, a korony ich są wysoko usytuowane i nie mamy bezpośredniej możliwości oznaczyć gatunku po pędzie.

Literatura:

  • Andrzejczyk T., Dąb szypułkowy i bezszypułkowy, hodowla. Wyd. PWRiL, Warszawa 2009.
  • Bednorz L. Jarząb brekinia Sorbus torminalis (L.) Crantz w Polsce. Bogucki Wyd. Naukowe, Poznań 2010,
  • Bugała W. Drzewa i Krzewy. Wyd. PWRiL, Warszawa 2000,
  • Gil W.(red.). Jesion wyniosły, hodowla i zagrożenia. Wyd. PWRiL, Warszawa 2010.
  • Kościelny S., Sękowski B.Drzewa i krzewy, klucze do oznaczania. Wyd. PWRiL, Warszawa 1971,
  • Seneta W., Dolatowki J. Dendrologia. Wyd. PWN, Warszawa 2011,
  • Witkowska-Żuk L. Rośliny Leśne. Wyd. MULTICO Oficyna Wydawnicza,Warszawa 2013
  • 3. Białobok S. (red.). Cis pospolity. Wyd. PWN, Warszawa-Poznań 1975,
  • 9. Bugała W. (red.). Grab zwyczajny. Wyd. Sorus, Poznań-Kórnik 1993,
  • 10. Białobok S.(red.) Buk zwyczajny. Wyd. Warszawa-Poznań 1990,
  • 11. Boratyński A.(red.), Bugała B.,(red.). Dęby. Bogucki Wyd. Naukowe, Poznań 2006,
  • 14. Bugała W.(red), Boratyński A.(red.), Iszkuło (red.). Wiązy. Bogudzki Wyd. Naukowe, Poznań-Kórnik 2015,
  • 15. Białobok S.(red.). Lipy. Wyd. Arkadia, Poznań 1991,
  • 16. Bugała W.(red.). Klony. Bogucki Wyd. Naukowe, Poznań 1999.

 

Opublikowano Morfologia, Okrytozalążkowe, Rodzime | Otagowano | 2 komentarzy

WARTOŚĆ PLASTYCZNA LESZCZYNY POSPOLITEJ ‘Fuscorubra’

Leszczyna pospolita Coryllus avellana należy do naszych rodzimych gatunków o dużych właściwościach biocenotycznych, jej orzechami żywi się wiele gatunków zwierząt. Opisywany krzew dał początek wielu odmianą zarówno uprawnym, ale też ozdobnym. Bardzo cenną odmianą zapomnianą przez architektów krajobrazu i ogrodników jest odmiana ‘Fuscorubra’, dawniej chętnie sadzona w historycznych założeniach parkowo-ogrodowych. Na poniższym opracowaniu pokazany jest jeden i ten sam krzew w 3 odsłonach.

Fuscorubra

Charakterystyczną cechą odmiany jest jej intensywnie czerwone zabarwienie liści w okresie wczesnowiosennym. Młode liście są intensywnie czerwone, następnie w pełni wykształcone odbarwiają się na zielone. U schyłku sezonu wegetacyjnego, krzew jest zielony z nielicznymi tylko czerwonymi przebarwieniami liści na końcach pędów.

Fusco Rubra 3

Krzew cenny zwłaszcza do wiosennych zestawień kolorystycznych, dobrze komponuje się zwłaszcza jako akcent wiosenny na tle soczystej zieleni. Ciekawe zestawienie wiosenne może tworzyć zwłaszcza z grupą brzóz o białej korze, tworząc kontrastowe grupy. Jesienią natomiast może tworzyć tło dla innych krzewów wybarwiających się na czerwono jak kalina koralowa (Viburnum opulus).  Odmiana wyróżnia się znaczną plastycznością. Zwłaszcza w okresie pełni sezonu wegetacyjnego, kiedy jego czerwone przyrosty przełamują intensywną zieleń starszych liści. Szczególnie polecam sadzenie krzewów w większych grupach dla wzmocnienia ich walorów dekoracyjnych. Krzewy te sprawdzają się zwłaszcza w założeniach o charakterze leśnym sadzone w grupach bądź pojedynczo. Pojedyncze krzewy można również stosować w małych ogrodach umieszczając krzew na osi widokowej, bądź innym reprezentacyjnym miejscem. W ogrodzie przydomowym leszczyna ‘Fuscorubra’ wymaga ‘jesiennego towarzysza’, w okresie całkowitego odbarwienia się liści.

Fusco Rubra 2

Corylus avellana ‘Fuscorubra’ w Parku Grabiszyńskim we Wrocławiu, dawniej cmentarz

Opublikowano Odmiany, Okrytozalążkowe, Rodzime | Otagowano | Skomentuj

OZNACZAMY CHOINY

Jednym z powszechniej spotykanych egzotów w historycznych założeniach parkowo-ogrodowych jest choina kanadyjska (Tsuga canadensis). Nie zapomnijmy jednak, że prócz tego amerykańskiego gatunku możemy spotkać się z paroma niespodziankami. Warto utrwalić sobie kilka cech, które w prosty i szybki sposób pomogą oznaczyć tą choinę w terenie by uniknąć nie potrzebnych nieporozumień. Jej cechy porównamy do rzadziej spotykanego taksonu jakim jest choina różnolistna (Tsuga diversifolia), o bardzo przewrotnej jak by się mogło wydawać nazwie.

Tsuga canadensis – Choina kanadyjska

Gat. Amerykański introdukowany do Europy ok. 1736 roku. Do Polski sprowadzony w \w połowie XIX w.

Igły różnej długości do 18mm (Wyraźnie zaznaczona heterofilia, czyli różnolistność), stopniowo tępo zaostrzone, wyraźnie zwężające się ku wierzchołkowi. Wierzchołek nigdy nie wcięty!!! Brzeg  drobno piłkowany, wyraźnie widoczny dopiero przy powiększeniu. Na górnej stronie gałązek  bardzo krótkie, przyciśnięte  do ich powierzchni  i odwrócone dolną stroną do góry igły (Cecha bardzo charakterystyczna). Pędy cienkie, jasne, beżowo-kremowe wyraźnie  omszone. Spód igieł z wyraźnymi białymi paskami.

Tsuga diversifolia – Choina różnolistna

Gat. Azjatycki introdukowany do Europy w 2 poł. XIXw.

Może być mylony z podobną do niego choina Siebolda (Tsuga sieboldii) o pędach całkiem nagich !!!!

Pędy grube i sztywne, barwy ciemno-czerwono-brązowe, omszone. Igły równej długości (Brak heterofilii – jak sugerowała by nazwa łacińska), równowąskie i stosunkowo szerokie. Wierzchołki igieł wyraźnie wcięte. Spód kredowo biały, bardziej intensywny niż u choiny kanadyjskiej. W porównaniu do wcześniejszego gatunku brzeg nie piłkowany.

Tsuga_Igły

CHOINA NA W PARKACH POLSKI ZACHODNIEJ POWYŻEJ 200cm obwodu nie będące pomnikami przyrody [Wykaz będzie aktualizowany]:

  • Jelenia Góra w parku na Wzgórzu T. Kościuszki – 225cm
  • park w Maciejowcu – 300cm, 310cm
  • park przy pałacu myśliwskim w Karpnikach – 200cm

INNE RZADZIEJ SPOTYKANE GATUNKI RODZAJU Tsuga

  • Tsuga caroliana – Choina karolińska
  • Tsuga chinensis – Choina chińska
  • Tsuga heterophylla – Choina zachodnia
  • Tsuga mertrnsiana – Choina Mertensa
  • Tsuga sieboldii – Choina Siebolda

Literatura:

  • Seneta W.,  1981. Drzewa i krzewy iglaste. Wyd. PWN Warszawa, 529-544
  • Malicki M. 2005. Drzewa i krzewy parku przypałacowgo w Maciejowcu. Rocznik Dendrologiczny, vol 53; 127-134
  • Malicki M. 2007.  Dendroflora parku przy pałacu myśliwskim w Karpnikach
  • Malicki  M. 2006 Dendroflora parku miejskiego na Wzgórzu Kościuszki w Jeleniej Górzew. Przyroda Sdetów, 9: 61-70.
Opublikowano Introdukowane, Okrytozalążkowe, Osobliwości Dendrologiczne | Otagowano | 2 komentarzy